Tijdens de ENCA (European Network of Childbirth Associations) bijeenkomst in april van dit jaar te Budapest hebben we geprobeerd om van diverse landen wat meer te weten te komen over hun doula’s, opleiding en werkzaamheden. Een kort verslag van Thea van Tuyl.
Hongarije
Het gastland was Hongarije. Daar worden om de zoveel tijd enkele doula’s
in Budapest opgeleid. Het aantal is beperkt, want er is ook maar een beperkt
aantal doula’s dat kan werken. In de ziekenhuizen worden de vrouwen voor
de keuze gesteld: Je mag 1 persoon mee brengen: is dat je man of je doula? Veel
vrouwen kiezen dan voor hun man en zo kan een doula niet altijd haar werk doen.
Wel wordt er door sommigen thuis bevallen en de verwachting is dat de thuisbevalling
in Hongarije zal toenemen. Maar gezien het feit dat in Hongarije nog veelal
in het ziekenhuis wordt bevallen, is het logisch dat er dan niet zoveel doula’s
nodig zijn.
De opleiding tot doula was tot voor kort 4 volledige dagen – aaneengesloten.
Dit was een hele intensieve opleiding. Nu is hij meer verspreid over een aantal
middagen en avonden.
Er wordt verder niet van de mensen verwacht dat ze een soort stage doen. Ze
hoeven geen bevallingen te hebben meegemaakt. Als de cursus klaar is zijn ze
doula.
De vergoeding voor doula’s is niet goed geregeld.
Zwitserland
In Zwitserland hebben de doula’s veel problemen met de verloskundigen.
Aangezien ook in Zwitserland meestal in het ziekenhuis wordt bevallen, werken
de verloskundigen in ziekenhuizen en zijn daar vaak pionnen van de gynaecologen.
De verloskundigen hebben dus weinig verantwoordelijkheid en eigen taken. En
een van hun belangrijkste taken vinden zij dus het begeleiden van barende vrouwen.
De doula is dan voor hen een bedreiging en zo vechten ze elkaar de tent uit.
Ook hier is de doula geen erkend beroep en is het niet zo goed geregeld met
vergoedingen e.d.
Engeland
In Engeland is het fenomeen doula ook al langer bekend. Beverley Beech van AIMS
heeft wel 19 studies over doula’s. Daarin is vooral te lezen hoe de aanwezigheid
van een doula het geboorteproces kan versnellen, er minder behoefte is aan pijnmedicatie
en dat ook het aantal keizersneden hierdoor verminderd kan worden. Ook in Engeland
is het niet altijd makkelijk voor doula’s. De meest voorkomende problemen
liggen toch in hun positie t.a.v. de verloskundige; het feit dat ze minimaal
bevoegd zijn om dingen te doen, te adviseren of te constateren en dat dit toch
niet door alle doula’s wordt gerespecteerd. Blijft staan dat een barende
vrouw wel veel heeft aan een doula en dat zij haar door de bevalling heen kan
helpen. Vooral in de ziekenhuizen kan ze het nodige voor de vrouw betekenen
omdat ze voor haar op kan komen en mogelijke standaard-ingrepen en handelingen
kan voorkomen.
Italië
In Italië is afgelopen jaar met subsidie een opleiding voor doula’s
gestart die wel 700 uur beslaat (met stages en al). Aangezien men daar veel
moeite heeft met de term doula heet het daar MA = mother assistent. Ze wordt
ingezet in de zwangerschap en bij de bevalling, maar haar hoofddoel is toch
het helpen van de vrouw na de bevalling. Het komt het dichtst bij onze kraamverzorgende.
Ook hier is er veel tegenwerking van de verloskundigen, die zelfs gesommeerd
hebben dat de opleiding gestopt moet worden. Ook zij voelen zich bedreigd door
de komst van iemand in hun werkgebied en zijn ze bang dat zij taken zullen verliezen
of moeten overdragen.
De term doula
Nog even over de term doula. In Griekenland is de letterlijke vertaling ‘slavin’
en dat staat dus veel mensen tegen. Maar door het gebruik van het woord doula
in Engeland en Amerika is er in die landen een andere draai aan de vertaling
gegeven. Zo wordt in die landen de doula veel meer gezien als een dienende vrouw.
Veel landen vinden de term doula dan ook prima en bijna niet te vervangen. Het
initiatief van Italië om er mother-assistent van te maken wordt door de
andere landen niet overgenomen.
Overige landen
Rest ons landen als Duitsland, Polen, Tsjechië en Oostenrijk. Van die landen
is alleen Tsjechië een land dat meer werkt met doula’s, maar vaak
ook in de niet legale sfeer. Het thuis bevallen is daar inmiddels verboden,
maar dat betekent niet dat het niet meer gebeurt. In ziekenhuizen gelden strikte
regels en het is daar alleen mogelijk om een doula bij de bevalling te laten
zijn in kleinere of alternatieve ziekenhuizen. Toch worden ook hier doula´s
opgeleid en bestaat er een organisatie voor – van doula´s.
Over Duitsland en Polen en Oostenrijk is weinig bekend over doula´s. Ik
zou daar wel achter kunnen komen, maar ben er niet toe gekomen om met iedereen
over dit onderwerp te praten.
Conclusie
Het positieve aan het verhaal is dat de doula zeker enige houvast biedt tijdens
de bevalling en bijdraagt aan bevallingen met minder pijnbestrijding e.d.
Het negatieve is dat niet in alle landen de doula wordt geaccepteerd, met name
de verloskundigen hebben moeite met de komst van een doula omdat zij taken van
hen overnemen. Daarbij moet je wel realiseren dat verloskundigen in alle landen
zo weinig ´te doen´ hebben omdat controles en bevalling vaak worden
gedaan door de artsen en zij alleen mogen assisteren bij de bevalling. Dan wordt
de doula een assistent van de assistent en dat is toch te veel van het goede.
De opleidingen zijn allemaal vrij kort en summier en er is nergens / voor zover
wij weten – een goed systeem voor vergoedingen geregeld. De meeste doula´s
doen het uit liefde, interesse en voor een kleine bijdrage van de ouders is
onze indruk. Dit in tegenstelling tot Amerika en Canada waar wel een redelijk
systeem is voor de vergoeding en waar de opleiding wat ruimer is opgezet.
Thea van Tuyl, juni 2004