Allereerst vertelde verloskundige/doctor Hennie Wijnen uit Veldhoven over haar promotieonderzoek naar angst bij de bevalling. Die angst blijkt veel voor te komen en kan de oorzaak zijn van niet vorderende ontsluiting en uitdrijving, met als gevolg een toename in het aantal ingrepen. De oorzaken van de angst zijn divers en het is een taak van de verloskundige om deze in het begeleidingstraject tijdens de zwangerschap te constateren. Volgens Hennie gebeurt dit ook wel, je voelt zoiets als verloskundige snel genoeg aan (en je kan er ook gewoon naar vragen), maar vervolgens moet er ook iets mee worden gedaan en daar ontbreekt het nog vaak aan. Dit is voor doula’s interessant omdat angst en spanning een ongunstig effect hebben op het verloop van een bevalling. Het wegnemen hiervan is de kerntaak van de doula en hoe eerder in het proces dat kan beginnen, hoe beter.

Xandra Verhoeven is verloskundige in een eerstelijns kraamkliniek van het UMC waar 24 uur per dag verloskundigen en kraamverzorgsters aanwezig zijn. Men kan ervoor kiezen om hier te bevallen in plaats van thuis, zonder de aanwezigheid van een gynaecoloog (deze komt er pas in de tweede lijn bij) en veel vrouwen blijken dit op prijs te stellen. Door de begeleiding en de setting werkt deze opzet goed om het aantal ingrepen te beperken en dat is natuurlijk pure winst. Tegenstanders argumenteren dat door dit soort klinieken de thuisbevalling helemaal dreigt te verdwijnen. Bovendien is de werkwijze van de kliniek behoorlijk uitgesproken en niet onomstreden: men garandeert er een bevalling binnen 12 uur en ‘dat wordt altijd gehaald’. De aanwezigheid van willekeurige kraamverzorgsters en verloskundigen kan de doula niet vervangen; juist het feit dat zij bij de kraamvrouw bekend is, dat ze samen afspraken hebben gemaakt en dat één en dezelfde persoon gedurende de hele bevalling aanwezig is, is kenmerkend voor doula-zorg. Niet iedere vrouw heeft hier evenveel behoefte aan, en voor wie dat niet heeft is een kliniek als deze een alternatief als je per se niet thuis wilt bevallen of er is in de regio geen verloskundige meer die een thuisbevalling kan/wil begeleiden.

Bij het tweede panel kwam de doula uitgebreid aan de orde. Thea van Tuyl kreeg de kans om over de doula-opleiding te vertellen en hierover kritische vragen van het publiek te beantwoorden. Beatrijs Smulders (verloskundige en auteur) zei zeker een voorstander te zijn van een uitbreiding van de kraamzorg met doula-taken en -vaardigheden. Karla Boshuisen (kraamverzorgster met doula-ervaring) vertelde over haar doula-gevoel en Siska de Rijke (voorzitter Nederlandse Beroepsvereniging voor Kraamzorg) beschreef de afkalving van de positie van de kraamverzorgster: het steeds afnemende aantal uren dat verzekeraars vergoeden, de slechte betaling en de hogere eisen aan de flexibiliteit, waardoor het zelfs kan voorkomen dat een kraamverzorgster uit eigen zak een auto moet aanschaffen om haar werk te kunnen blijven doen. Zo wordt het (volgens Siska) bedacht door ‘de jongens in de grote pakken met de grote leasebakken’. Kraamverzorging is momenteel geen beroep waarmee men een volwaardig inkomen kan verdienen en dat is onterecht. Siska peilde de actiebereidheid onder de aanwezige kraamverzorgsters om te strijden voor acht uur partusassistentie en die bleek groot.

Conclusies: Kraamverzorging is een beroep in verdrukking. De opkomst van de doula is daar niet de oorzaak van, eerder een gevolg. Toch kan de doula bij sommige kraamverzorgsters weerstand opwekken omdat zij vrezen door haar nog meer terrein te verliezen. Dat is jammer, want voor kraamverzorgsters die hiervoor gemotiveerd zijn, is het beroep van doula juist een kans om hun werkterrein op een hele interessante en bevredigende manier uit te breiden.

De dubbelrol van zo’n kraamverzorgster-plus en de vorm en inhoud van een bijscholing is iets wat verder doorgedacht en uitgewerkt moet worden. De Doula-opleiding en het Geboortecentrum kunnen hierbij een rol spelen.

Van kraamzorg wordt te weinig vergoed, maar de doula moet het nog helemaal zonder vergoeding van de zorgverzekeraars doen. Daardoor is doula-zorg op dit moment voorbehouden aan mensen die zich dat kunnen veroorloven (wat overigens in een deel van de gevallen ook een kwestie is van keuzes maken) en dat zou niet zo moeten zijn.

Algemene insteek deze middag was om de zaken vooral vanuit de positie van de kraamzorg en de verloskundigen te bekijken. Begrijpelijk, maar voor mijn gevoel niet waar het allemaal om draait of zou moeten draaien: een veilige bevalling voor moeder en kind. Als bevallende vrouw wil je niet afhankelijk zijn van regels omtrent het maximale aantal uren of het minimale aantal centimeters ontsluiting. Je wil gewoon je eigen doula bellen en met haar en een gerust hart je bevalling ingaan.

Alles bij elkaar zeker een interessante en inspirerende middag waar hopelijk nog veel goeds uit voort zal komen!

Saskia Bruyn
Doula.nl